Horarios limitados, sen servizos que faciliten a conciliación e esquecidas pola administración, cada vez é máis difícil que as familias do rural poidan decantarse polas escolas unitarias.
Xa quedaron lonxe os tempos nos que o máis habitual era que as nais non traballasen para poder ocuparse en exclusiva da crianza dos/as nenos/as, ou mesmo que nas vivendas próximas residisen parentes que conformasen unha rede de apoio familiar.
Actualmente, para a práctica totalidade das familias, a situación económica fai necesario que ambos/as proxenitores/as teñan traballo a xornada completa e a situación laboral promove a dispersión dos/as membros da familia en distintos núcleos de poboación. Este novo modelo de familias ten difícil a conciliación para o coidado dos/as nenos/as, sendo cada vez máis complicado soster o modelo actual dos centros educativos, con longos períodos de vacacións, horarios axustados e escasa flexibilidade.
Ante esta nova realidade das familias, a meirande parte de centros educativos xa contan con servizos auxiliares de almorzo e comedor, de xeito que se amplían os horarios de entrada e saída dos/as nenos/as para facilitar as xornadas laborais dos pais e nais, incluso cando estes/as xa aplican reducións ou axustes de xornada nos seus traballos. Pero estas medidas, que supoñen un respiro necesario para a conciliación familiar, non chegan a todos os centros, xa que é excepcional cando se aplican nos Centros Rurais Agrupados (CRA), comunmente coñecidos como escolas unitarias.
Os CRA, pensados para o alumnado de menor idade dos núcleos rurais, facilitan a educación sen desprazamentos significativos para os/as nenos/as, así como o arraigamento ca súa contorna, unha mellor comunicación dos/as docentes e as familias para promover un estímulo pedagóxico e, en definitiva, un entorno pedagóxico-didáctico coherente ca súa realidade socioeconómica e cultural. Se ben os CRA aportan moitos beneficios para os/as nenos/as do rural e as súas familias, nos últimos anos, estes centros están sufrindo un desmantelamento por parte da administración, quedando fóra de calquera mellora, incluíndo aquelas que facilitan a conciliación familiar. Neste sentido, fálase de que os CRA perden alumnado e se conducen ó peche definitivo, pero a realidade é outra: as familias do rural non poden optar a estes centros por falta de flexibilidade e de medidas de conciliación, ademais de horarios limitados.
É de destacar que, na actualidade, moitas familias escollen trasladarse ó rural, o que lle aporta dinamismo, estabilidade a longo prazo e renovación xeracional, ademais de favorecer o comercio local e reforzar a conservación de servizos básicos (transporte, saúde, educación, actividades culturais e deportivas, etc.) e a inversión pública. Ante estas consideracións, non sería necesario que as administracións intentasen mellorar a calidade de vida no rural de todos/as os/as membros das familias? Pois un bo comezo son os/as nenos/as e a súa educación. Os CRA son unha alternativa cómoda, segura e axeitada ás familias do rural, pero necesítase que a administración aposte por eles para facilitar o acceso ós mesmos.
- Xiana Vázquez Formoso. Xeóloga con inquedanzas como muller, nai e traballora.
