O Boletín Oficial do Estado (BOE) publicou a declaración do Pazo de Meirás, situado no municipio de Sada (A Coruña), como lugar de memoria democrática ao consideralo como “un dos espazos máis significativos para comprender a historia contemporánea de Galicia e de España”.
A resolución apunta que a traxectoria histórica do Pazo de Meirás “está estreitamente vinculada a dúas realidades de enorme transcendencia e moi diferente significado”: a figura de Emilia Pardo Bazán, “unha das escritoras máis relevantes da literatura española contemporánea”, e a ditadura franquista, “que converteu o inmoble nun dos seus principais símbolos de poder”.
Segundo o BOE, durante a Segunda República Meirás quedou asociado a sectores políticos e sociais “contrarios ao novo réxime democrático e foi así mesmo escenario de conflitos agrarios que reflectían as profundas tensións sociais e políticas do período”. “Algúns membros da familia participaron en conspiracións antirrepublicanas relacionadas cos procesos golpistas de 1932 e 1936, convertendo o lugar nun escenario representativo das fracturas que precederon á Guerra de España”, expón,
Así, argumenta que a dimensión destes sucesos “converte a Meirás nun lugar esencial para a memoria democrática” cando ademais, en plena Guerra Civil, constitúese o 3 de marzo de 1938 a denominada ‘Xunta Prol-Pazo do Caudillo’, integrada polo gobernador civil da Coruña e diversas autoridades provinciais e locais, con “o obxectivo de adquirir o inmoble para entregarllo a Francisco Franco”. “A operación financiouse mediante achegas forzosas impostas a concellos, funcionarios e particulares, nun contexto de represión e coacción política”, lembra.
PROCESO REPRESIVO
O BOE indica que durante o proceso de acondicionamento do pazo ampliáronse os terreos “mediante técnicas represivas e coactivas”, que desposuíron aos lexítimos propietarios das leiras lindeiras. Ademais, efectuáronse “apropiacións de recursos públicos e privados, desde estatuas románicas a pilas bautismales, tapices, etc.”.
“Ao ser utilizado polo ditador como residencia oficial estival, adquiriu unha función política, de explicación da natureza do franquismo e da represión; unha función simbólica, de representación, e tivo un gran impacto na vida local, incluída a articulación de redes locais e provinciais do poder franquista”, prosegue a argumentación.
O 2 de setembro de 2020, o Xulgado de Primeira Instancia número 1 da Coruña, tras unha demanda presentada por Avogacía do Estado, sentenciou que o Pazo era propiedade do Estado, declarando nula e sen efecto a doazón persoal do mesmo a Franco á súa familia.
Dous meses despois cumpriuse a sentenza e, desde o 10 de decembro de 2020, deixou de ser propiedade da familia Franco e pasou a ser patrimonio do Estado. A sentenza foi corroborada pola Audiencia Provincial da Coruña, o 12 de febreiro de 2021, e polo Xulgado de Primeira Instancia número 70 de Madrid, que, o 7 de novembro de 2024, outorgou á Administración Xeral do Estado a totalidade dos bens reclamados.
Máis novas do Pazo de Meirás
Acusan ao Estado e á Xunta de colaborar cos Franco no novo expolio de mobiliario do Pazo de Meirás
A CRMH denuncia que o propio estado incumple a lei de apertura de portas do Pazo de Meirás
