• ”A drogodependencia, como calquera outra enfermidade, non atende a estratos sociais”.
• ”Cocaína e cannabis son as problemáticas máis importantes, a día de hoxe, constatando unha baixada na idade dos consumos”.
• ”Si que hai unha alarma social pero aquí ás demandas que recibimos son puntuais, e non son dos que se compra nas rúas.”

— — —

Moito se fala de drogas na cidade da Coruña, e para coñecer de preto a situación real, facemos parada no ACLAD, a Asociación Cidadá de Loita contra a Droga. A entidade xestiona a única Unidade Asistencial de Drogodependencias da cidade da Coruña e da área comarcal, dende un curruncho agochado do Polígono da Grela, na rúa Ermida.

E tivemos a sorte de manter unha longa e interesante conversa con Marta Bobadilla, Coordinadora de Traballo Social do centro asistencial. Traeremos unha serie de análises sobre as 4 principais problemáticas sobre adiccións ás drogas que temos nas rúas da cidade (cannabis e cocaína, fundamentalmente, pero tamén sobre heroína e a nova mefedrona), pero antes, traemos unhas conclusións importantes a nivel estrutural e sobre os mitos que rondan as nosas rúas.

SERGAS?

Á nosa pregunta sobre a ubicación, Bobadilla prefire redirixir o enfoque. “Eu creo que os centros de drogodependias deberían estar integrados no SERGAS de verdade. Estamos integrados funcionalmente pero…”, sinala con rotundade.

Ao longo da conversa, Bobadilla recorre constantemente a un paralelismo moi simbólico entre a súa miopía e a drogodependencia, entendendo que ambas deben ser tratadas ambas como unha enfermidade normal: “Creo que o enfermo drogodependente debería estar cuberto dentro do Sergas. Paréceme algo discriminatorio co resto pacientes. Ti tes unha dermatitis e vas ao Sergas, pero aquí dependes de entidades”.

Porque o funcionamento deste centro é como unha especie de concesión: a Xunta subvenciona estas unidades de drogodependencia e conductas adictivas, que pertencen a entidades; se ben nalgún concello como Carballo son de dependencia municipal.

”Eu utilizo a axenda do Sergas pero realmente pertencemos a unha ONG, no noso caso ACLAD, que recibe axudas e doutras entidades. O meu contrato é con ACLAD, non co Sergas”, lamenta.

Así e todo Bobadilla lembra a importancia do servizo, que ofrece a “atención integral”, e que ao entrar un paciente o primeiro que fai e entrevistarse cunha psiquiatra, unha psicóloga e unha traballadora social. A partir de aí é cando se formular o itinerario para un tratamento paulatino. E aí reside a importancia dun servizo coma este. “Se lle pido a unha persoa que está na rúa que deixe de consumir, que vai pasar? Vas fracasar, hai que ir marcando obxectivos. Igual hai que comezar por poñer en orde os papeis, conseguir solución habitacional… e cando estea algo estable, podemos probar coa abstinencia, tendo en conta ademais que o máis difícil é non recaer”.

Perfil habitual moi distinto

Sobre o habitual, Bobadilla explica: “Ás veces temos na cabeza como perfil de drogodepente o heroinómano de antes. Agora non é así. Hai que quitar esa visión. Esa é a parte que máis chama a atención. Te sorprendería o que son”, sinalando que a día de hoxe pode haber xente con diversidade de profesións que teñen que acodir a este servizo. “A drogodependencia, como calquera outra enfermidade, non atende a estratos sociais”.

”Hai moitos con dificultades sociais, porque o mundo das drogas te vai arrastrando nun camiño que te provoca que vaias deixando moitas cousas da vida, a nivel social, laboral, familiar, de saíde… Vai comendo moitas cousas da túa vida, e á hora de intentar volver (teño débedas, teño xustiza…) tes moito que traballar, e aí é cando te das conta necesitas axudas.
Tamén hai xente que deixou o seu traballo, deixou a formación a medias… por culpa das drogas e ao final vese con necesidade de axuda. O consumo arrastra”.

Panorámica de consumos

Facendo unha panorámica xeral sobre o consumo de drogas na cidade, fai incidencia nos “novos pacientes que se dan de alta en ACLAD”, porque reflicten moi ben o que “hai na rúa”.

• XdC: A nivel xenérico, e facendo unha panorámica dos últimos 35 anos que levas traballando. Estamos mellor ou peor en materia de adiccións ás drogas?

En canto a consumos, eu creo que é distinto. Houbo unha evolución nos consumos. As substancias dos 80-90 ás de agora son moi distintas. Antes eran moitos consumidores de heroína inxectada, e hoxe en día existen eses pacientes, pero o paciente novo fundamental que demandan tratamento hoxe en día (e tamén e os pacientes crónicos que aínda seguen aquí), teñen un perfil doble: consumidores de cocaína ou consumidores de hachis, que entre os dous son o 80 e 85%. Segue habendo heroína pero os novos non son eses.

Logo hai outro perfil dende hai uns anos, é que hai unha baixada na idade de inicio importante. Os de cannabis sobre todo, demanda de tratamento de menores de idade, mentres que os consumidores de cocaína chegan algo máis maiores. Hai 20 anos un chico de 15 anos era excepción. Hoxe en día é habitual, se chega un chico de 15 anos non me chama a atención.

Fentanilo, “puntual”

Afondaremos na segunda parte da entrevista con ela máis sobre este tipo de consumidores, pero Bobadilla lembra que “O fentanilo é puntual. Non podo dicir que non haia fentanilo, e de feito é verdade que hai certa alarma social, só podo dicir o que recibo, pero que non o recibamos si é un reflexo”.
E fai unha visual á súa cartilla: “Teño diante unha páxina ao azar con 25 pacientes, 1 só comezou tratamento por opiáceos (heroína); 11 por cocaína; 10 por cannabis.
Hai algún inicio de tratamento de MDMA, extasis, mefedrona, benzodiacepinas… pero son puntuais, como o fentanilo”.

Sobre o Fentanilo explica “si chega algún paciente puntual, pero non é un fentanilo que estea comprando na rúa; apenas algún paciente que necesitou algún tratamento, por exemplo para unha dor de costas, e que quedou aí, e se lle vai das mans, pero para nós, non é unha alarma social. Ademais, é un tratamento puntual e facilmente tratable”.

Continuará…