O mozo de 22 anos apuñalado mortalmente na Coruña na madrugada do día de Noiteboa foi enterrado este mércores no cemiterio coruñés de Feáns, con presenza de familiares e amigos e con consternación polo sucedido.
Foi cunha ampla representación da comunidade peruana e nun silencio só roto por prantos pola morte de Yoel Quispe, un mozo español de 22 anos de orixe peruana, cuxa morte investiga agora o equipo a Unidade de Delincuencia Organizada e Violenta (UDEV) do Corpo Nacional de Policía.
Trátase do mesmo equipo que se encargou do caso de Samuel Luiz, falecido tras unha brutal malleira, en xullo de 2021, no paseo marítimo coruñés. Para reclamar xustiza e en recordo ao seu achegado e coñecido, houbo tamén o día de Nadal unha concentración no lugar onde se produciu o apuñalamento, no inicio da rúa Sinfónica de Galicia, en confluencia con Juan Flórez.
Xa no enterro, numerosas persoas que acudiron ao cemiterio de Feáns asistiron con silencio, caras de tristeza e visibles mostras de dor.
A ex concelleira da Coruña Isabel Faraldo encabeza a lista ‘oficial’ nas primarias de Podemos Galicia para as eleccións autonómicas do 18 de febreiro nunha consulta na que haberá outra candidatura, neste caso parcial (67 dos 75 nomes necesarios), conformada por persoas vinculadas ao rival do actual coordinador, Borja San Ramón, na elección da dirección tras a saída de Antón Gómez-Reino.
Segundo as fontes consultadas ratificaron a Europa Press, acompañando a Isabel Faraldo, edil que entrou en María Pita tras concorrer con Marea Atlántica –da que se desvinculou e tomou posesión da súa acta como non adscrita– estarán outros nomes como o do propio Borja San Ramón, que permanece nun segundo plano para estes comicios como número dous da lista morada, despois de concorrer de 3 pola Coruña nas xerais.
Faraldo, militante desde 2014, ademais de portavoz de Podemos en Coruña e concelleira no municipio máis grande onde a formación morada tivo representación, é traballadora administrativa do Sergas. En 2005 protagonizou unha folga de fame para que se equiparasen as condicións das administrativas do Sergas ás do resto de administracións da Xunta.
Na candidatura ‘oficial’, Transformar Galicia, encabeza por Pontevedra Carmen Berzosa, portavoz e candidata en Cangas nas municipais; Ximena Cheda, candidata municipal e portavoz en Lugo; e Víctor Ferreiro, con idénticos cargos en Ourense.
Destacan tamén na lista a ex concelleira de Ourense en Común Ledicia Piñeiro, que recentemente se incorporou ás filas de Podemos; Fernando do Moral, concelleiro de Unidas Podemos en Laxe; e Julia Torregrosa, ex deputada de En Marea no Parlamento. Tamén figura a que foi candidata en Pontevedra, María Luisa Lores, ‘Mariquiña’.
COLECTIVO REXURDIR GALICIA
Pola súa banda, o colectivo Rexurdir Galicia tamén presentou unha lista, neste caso con 67 persoas de máis de 20 concellos de toda Galicia, segundo informou a candidatura, pese ao “escaso tempo imposto” e as datas escollidas. Encabézaa neste caso Charo Varela, da Pobra.
Mestra de ensino primario, formou parte do equipo de goberno da Pobra do Caramiñal durante o últimos oito anos como responsable de diferentes áreas, como Igualdade, Participación ou Facenda.
CONSULTA INTERNA
A consulta interna tamén someterá aos adscritos de Podemos Galicia a fórmula de concorrencia ás eleccións autonómicas que, como mínimo, será a dunha coalición con Alianza Verde.
As últimas horas no espazo de confluencia á esquerda do PSOE precipitouse e, tras romper as conversacións tras a escisión do cinco deputados de Podemos no Congreso e mostrar receos, os contactos entre os socios das xerais experimentaron pasos adiante, algo que sucedeu de forma paralela a que Podemos Galicia activase este proceso de primarias internas.
Tamén Esquerda Unida-Esquerda Unida ten pendente a decisión final dentro dos seus órganos de decisión e ten previsto nas próximas horas someter a consultas os últimos contactos, respecto diso do que fontes consultadas recoñecen “avances na construción dun espazo electoral máis amplo que fai dez días”.
O Consello de Ministros celebrado este mércores aprobou 70 novas unidades xudiciais correspondentes á programación de 2023, así tres delas atoparanse en Galicia.
Este anuncio ten o obxectivo de canalizar “o previsible incremento da litixiosidade, e adaptar a planta xudicial ás necesidades existentes, para garantir á cidadanía a efectividade da protección xudicial dos seus dereitos”.
Así, no real decreto presentado este xoves Galicia contará cunha praza de maxistrado para a sección segunda da Audiencia Provincial da Coruña, correspondente á orde penal e outra para a sección sexta da de Pontevedra, correspondente á orde civil, con sede en Vigo, así como a constitución do xulgado de primeira instancia número 16 da Coruña.
Segundo informou o Ministerio de Presidencia, Xustiza e Relacións coas Cortes que dirixe Félix Bolaños, trátase de 36 novos xulgados e 33 prazas de maxistrado en órganos colexiados conforme ás propostas formuladas polas comunidades autónomas, así como unha praza de xuíz de adscrición territorial, que se asigna ao Tribunal Superior de Xustiza de Cataluña (TSJC), para realizar funcións de reforzo e substitucións.
PACTO ENTRE PSOE E BNG
Cabe lembrar, que no acordo asinado entre PSOE e BNG para a investidura de Pedro Sánchez recolleron a creación de cinco novos xulgados extraordinarios de violencia de xénero –fóra da programación común– en Lugo, Ourense, Santiago, Pontevedra e Ferrol, así como a dotación de “todos os medios necesarios” para o seu funcionamento. Con todo, no documento subscrito por ambos os partidos remarcaron que os xulgados de Santiago, Lugo e Ourense incluiranse nos Orzamentos Xerais do Estado de 2024.
A Policía investiga un caso de violencia machista na Coruña, con agresión á muller por parte da súa parella e que acabou co home apuñalado por parte desta, segundo informaron fontes próximas ao caso consultadas por Europa Press.
Os feitos producíronse o día de Noiteboa, en torno ao mediodía, no barrio coruñés do Agra do Orzán e cunha primeira intervención da Policía Local, aínda que agora das actuacións fíxose cargo a Nacional.
“Foi unha agresión mutua entre unha parella“, explicaron as fontes consultadas que sinalaron que primeiro ela foi golpeada polo home e esta, despois, empregaría unha arma branca, un coitelo, para defenderse, provocando a lesión do home.
Agora, por parte do Corpo Nacional de Policía fixéronse cargo das actuacións correspondentes tras a intervención inicial no domicilio de axentes da Policía Local.
A Asociación de Empresarios de Galicia (ASCEGA) presentou unha alegación ao orzamento municipal da Coruña para 2024, aprobado inicialmente o pasado 28 de novembro, e solicita ao goberno municipal de Inés Rey que non continúe rebaixando o orzamento destinado a axudar ás comunidades de veciños a instalar e renovar ascensores que lles permitan garantir a mobilidade vertical.
ASCEGA lembra que se pasou de 2,6 millóns en 2014 a 1,45 millóns en 2020 e a mesma cantidade en 2022. Na aprobación inicial do orzamento de 2024, a cantidade volveu baixar a 1 millón de euros, o que supón un descenso de máis do 60% dos recursos económicos destinados a axudar a persoas con graves dificultades de mobilidade verticalmente, nos últimos 10 anos.
Retrasos
Ademais, a asociación confirmou e denunciou reiteradamente que existe un importante problema na tramitación das licenzas de instalación de ascensores que, en moitos casos, teñen un atraso ata a súa aprobación de entre 24 e 36 meses.
Baixa execución
A iso hai que engadir a escasa execución do orzamento municipal destinado á accesibilidade nos últimos anos, xa que dende 2016 ata 2022 non se investiron 6 millóns de euros aprobados nos sucesivos orzamentos municipais, que se destinarían a instalar 140 ascensores noutros tantos edificios da cidade e axudar a 3.500 veciños que carecen deste servizo básico.
Pasos
”É vital pasar de 10 anos de recortes a 10 anos de investimento real para garantir a mobilidade vertical de miles de persoas da cidade”, sinalan dende a asociación, solicitando varias medidas, como destinar un total de 3 millóns nestes orzamentos de 2024 para se poidan instalar 70 ascensores noutros tantos edificios da cidade e que esta cantidade se manteña durante, polo menos, tres anos.
Solicitan ademais “revisar a normativa municipal para a concesión destas axudas e a tramitación das licenzas de instalación de ascensores, coa finalidade de facilitar a máxima axuda económica posible ás persoas vulnerables”; e “considerar os recursos económicos para a creación dunha Oficina Técnica de Rehabilitación, dentro da Consellería de Urbanismo, cun apartado especialmente dedicado á tramitación de licenzas para a instalación de ascensores. O obxectivo é axilizar o máximo posible a tramitación das licenzas e garantir que sexan aprobadas nun máximo de 8 semanas, así como asesorar comunidades veciñais sobre as solucións técnicas que permiten instalar ascensores en calquera edificio, por complicado que sexa”.
Piden tamén “a creación dunha plataforma telemática municipal, que permita o seguimento da tramitación das licenzas municipais”.
Impostos
A entidade tamén presentou alegacións ás Ordenanzas Fiscais, aprobadas inicialmente o pasado 9 de novembro, solicitando a conxelación dos tributos e taxas municipais que foron incrementados polo goberno municipal e que afectan ás solicitudes de ocupación de dominio público, ás comunicacións previas. , as declaracións previas e licenzas de apertura de establecementos, o imposto de actividades económicas, o imposto de bens inmobles (IBI), o imposto de circulación (IVTM), o imposto de aplicación de terrazas e 17 ordenanzas fiscais de diversos servizos municipais.
A Casa dos Xoguetes da Coruña recibiu ata o momento 5.000 doazóns nunha recollida solidaria promovida polo consistorio, co obxectivo de fomentar a economía circular.
Segundo informa o goberno local coruñés, as persoas interesadas poderán seguir entregando os seus xoguetes, no punto da Oficina Municipal de Información ao Consumidor, ata o próximo 5 de xaneiro.
A día de hoxe, e tras abrirse a campaña o pasado 1 de decembro, recolléronse un total de
4.926 xoguetes e xa foron entregados a outros usuarios e usuarias 2.708. O obxectivo é
superar as cifras do ano pasado, cando se recibiron 8.031 bonecos e xogos e foron
reutilizados 6.097.
A Casa dos Xoguetes é unha campaña “pensada para fomentar o consumo consciente e responsable e darlles unha nova vida a aqueles bonecos e xogos en bo estado que non se usan”. As persoas interesadas poden entregar xoguetes que cumpran coas normativas europeas para o seu uso e estean destinados a menores de ata 14 anos.
O concelleiro da área de Fomento e Promoción da Cidade, Gonzalo Castro, e a concelleira de Turismo, Hostalaría e Comercio, Diana Cabanas, visitaron esta mañá o centro.
Rematou a voltación aberta no Portal das Palabras para escoller a Palabra do Ano no marco da habitual enquisa da Real Academia Galega e a Fundación Barrié. E a voz escollida polos usuarios foi cibercarracho-a.
Este neoloxismo (procedente de ciberdelincuente) que serve para designar a persoa que comete un acto delituoso por medio das tecnoloxías da información e da comunicación , fíxose con máis do 40% dos votos rexistrados. Cibercarracho, -a fórmase partindo do prefixo ciber-, resultante do acurtamento de cibernético, e o substantivo carracho, que nomea un arácnido da orde dos ácaros do que existen varias especies e que se alimenta do sangue de mamíferos e aves, tamén denominado carracha, carraza, carrapato ou carrapata.
A segunda voz máis apoiada foi feitiño, -a, con algo máis do 30 % dos votos, seguida de biodiversidade, dereitos humanos, educación emocional e cooficialidade.
Alén do labor de divulgación do léxico galego a través do Portal das Palabras, a Real Academia Galega e a Fundación Barrié lanzaron neste 2023 a aplicación Ximnasio Léxico, que ofrece unha serie de xogos baseados no Dicionario da RAG, descargable de balde para dispositivos Android e iOs. As persoas xogadoras poden elixir simplemente adestrar, o que permite escoller o tipo de xogo que interese máis en cada momento, ou ben competir.
Esta mañá anunciou a Garda Civil a detención dun veciño da Coruña, un home de 69 anos con antecedentes policiais por delitos contra o patrimonio, pola súa presunta participación nunha serie de delitos que xeraron alarma nas comarcas da Coruña, Ordes, Arzúa e Betanzos.
Foi no marco da Operación Orsiro, na que participaron membros dos Postos de Ordes, Sigüeiro e o Equipo ROCA de Santiago de Compostela.
O individuo roubaba no interior de vehículos estacionados en lugares de pouco tráfico e aparcadoiros ao aire libre preto de igrexas.
O modus operandi do sospeitoso implicou nun principio o roubo dun vehículo na área metropolitana da Coruña, utilizando chaves previamente roubadas. Despois, trasladouse a outras localidades, onde realizou labores de vixilancia en zonas con pouco tráfico.
No caso dos vehículos estacionados recentemente coas portas abertas, roubáronse obxectos de valor como lentes de sol, carteiras, bolsos, teléfonos móbiles e roupa. Se o vehículo estaba pechado, rompía unha fiestra para completar o roubo.
O valor total dos obxectos subtraídos supera os 3.000 euros, ademais dos danos causados nalgúns vehículos no proceso.
A investigación, que se iniciou en agosto polas denuncias dos afectados, revelou a implicación dun vehículo gris, roubado en Bergondo e recuperado en Ordes en setembro. Tras unha pausa na actividade delituosa, en decembro xurdiu unha nova vaga de roubos con outro coche negro roubado en Sada.
Persecución
A operación culminou coa detención do sospeitoso cando se atopaba en Ordes, a bordo do vehículo subtraído en Sada, cando realizaba labores de vixilancia na procura dunha nova vítima. Tras ser sorprendido, fuxiu durante 72 quilómetros e finalmente foi detido na localidade de Mesía pola súa presunta participación en dous delitos de roubo/subtracción de uso de vehículo a motor, sete delitos de furto/hurto con forza no interior dun vehículo, catro delitos de fraude por uso fraudulento de tarxetas de crédito previamente subtraídas, un delito contra a seguridade viaria por condución temeraria e un delito de resistencia e desobediencia aos axentes da orde no exercicio das súas funcións.
Conseguíuse a recuperación do vehículo e a localización dos obxectos roubados que se entregaron aos seus lexítimos propietarios, pero a Garda Civil invita ao resto de afectados a poñerse en contacto, xa que durante o rexistro do domicilio do detido atopáronse varios obxectos que poderían ser o resultado dos roubos practicados.
A Garda Civil agradece a colaboración cidadá e lembra a importancia de denunciar comportamentos sospeitosos a través da APP ALERTCOPS ou chamando ao 062 ou 112.
A vicepresidenta segunda do Goberno e líder de Sumar, Yolanda Díaz, presentará este mércores a candidatura á Presidencia da Xunta en Galicia, para a cal volve cobrar forza de novo o seu portavoz no Congreso e deputada pola Coruña, Marta Lois, a primeira persoa na que pensou fai máis dun ano cando se constituíu o movemento e que actualmente é a súa voz e os seus oídos no grupo parlamentario.
Marta Lois suxeriu que o seu papel actualmente estaba na Cámara baixa, unha circunstancia que cobrou aínda máis peso coa ruptura do grupo e a saída do cinco deputados de Podemos ao Grupo Mixto. Con todo, o seu nome e a súa vinculación coas mareas municipalistas sen estar adscrita previamente a ningún partido político suscitaría o consenso que o espazo necesita en plenas negociacións para unha eventual coalición (polo menos con Esquerda Unida) que, en todo caso, deberá estar pechada antes do 5 de xaneiro coa convocatoria electoral do 18 de febreiro.
A deputada no Congreso podería compaxinar a súa candidatura en Galicia coa preservación do escano pola Coruña, unha posibilidade á que xa se acolleu en 2020 o entón candidato de Galicia en Común, Antón Gómez-Reino, quen finalmente seguiu nas Cortes ao non conseguir representación no Parlamento autonómico.
A procura de persoa candidata no espazo de Sumar precipitouse nas últimas horas pola convocatoria electoral e despois de que as ofertas a Anova e ao seu portavoz, Martiño Noriega, fosen rexeitadas colectiva e individualmente.
COALICIÓN
Mentres, e tras romper as conversacións polo sucedido no Congreso e mostrar receos, nas últimas horas os contactos entre os socios das xerais experimentaron pasos adiante, algo que sucedeu de forma paralela a que Podemos Galicia activase o seu proceso de primarias internas, cuxo prazo de presentación de listas finaliza a medianoite deste martes.
O Consello Cidadán galego da formación morada ten que avalar as listas para xoves e venres realizar primarias, nas que vencerá a máis votada se hai máis dunha. Neste sentido, o sector que se enfrontou ao actual coordinador, Borja San Ramón, anunciou a súa intención de articular unha candidatura alternativa para este proceso.
Tamén Esquerda Unida-Esquerda Unida ten pendente a decisión final dentro dos seus órganos de decisión e ten previsto nas próximas horas someter a consultas os contactos, respecto diso do que fontes consultadas recoñecen que as últimas horas permitiron “avances”.
“O último que me conmoveu foi o mes pasado, que despois dun concerto achegouse unha rapaza que acababa de pasar o último ciclo de quimioterapia e a miña música a acompañou durante todo o proceso. E iso é unha pasada. Estás acompañando, formando parte da vida da xente”.
“Hai que mollarse. Hai cancións que son auténticas declaracións de intencións e os meus propios proxectos teñen sempre unha finalidade”.
“As miñas cancións en xeral son para poñer a bailar a alma, non o corpo”.
“Falar galego si que socialmente é un compromiso que hai que adquirir. Encántame ler a Yolanda Castaño ou a Xosér Iglesias e flipar, é unha riqueza”.
“Si que notei que nos faltou unidade como gremio na pandemia. Creo que temos que atopar o xeito de ter un orgullo máximo, sentirnos seguros do que facemos, de que somos imprescindibles.”
— — —
Silvia Penide (Arteixo, 1979) despedirá o 2023 co último directo inclusivo da súa xira ‘XX aniversario’. Unha cita que pecha un ciclo vital para o que a cantautora volve ás súas raíces, Arteixo. Penide volverá actuar sobre o escenario do auditorio do Centro Cívico e Cultural arteixán este venres 29 de decembro (20:30h, entradas á venda en eventosarteixo.com), un dos primeiros escenarios nos que descubríu que o que quería na vida era ser artista.
A xira recolle tamén parte do seu último LP “Mientras dura el aplauso”, o primeiro vinilo da artista herculina no que conta coa colaboración de grandes voces do panorama musical galego e estatal, como Mercedes Ferrer, Víctor Manuel, Guadi Galego ou Javier Álvarez para reinterpretar as súas creacións.
En Arteixo está acompañada pola súa banda ao completo (Carla López -teclado e coros-, Paul Álvarez -guitarra- e Bruno Couceiro -batería) así como por unha intérprete de lingua de sinais (Natalia Navaza). Haberá sorpresas sobre o escenario, como Franki, unha das figuras claves no comezo da carreira de Silvia.
Quedamos con ela na súa “coviña”, o Café Doré, nun barrio dos Mallos onde xa leva residindo máis de 20 anos, e que a veu medrar como artista, para termos esta agarimosa conversa:
20 anos sobre os escenarios… Pero xa antes, xa te autoeditaches algunha maqueta, non?
Celebramos 20 anos porque eu conto a miña carreira dende que empezamos a vender un número de discos considerables. Gracias ao meu avó Toñedo, que me dixo un día que isto xa era un traballo, que me estaban pagando por facer o que facía. Por iso conto dende 2003, pero xa o meu primeiro concerto fora en 1997, na Igrexa de Meicende (lembro asinar un contrato nunha servilleta), e mesmo gravara unha maqueta en cassette que se chamaba Alicerce. Pero antes xa escribía moito, a miña nai dime que lle cantaba cancións dende que empecei a falar, que inventaba melodías… así que debe ser algo vocacional case relixioso.
Como foi esa gravación de Alicerce, cóntanos?
Pois sempre digo que a miña profesión ten moito traballo de despacho, pero tamén é certo que foron aparecendo pequenos puntais, e o primeiro foi a gravación desa maqueta.
Eu era monitora nun campamento de verán de Arteixo, e convidáronnos a Radio Arteixo. Fumos e cantamos un himno do campamento que fixera eu, e entón Franki, que era o técnico da emisora municipal, díxome se quería ir gravar as miñas cousas e así o fixemos. Sempre llo digo o importante que foi para min, e por iso vai ser un dos convidados neste concerto, porque que el cante comigo, é como pechar un ciclo, porque pola súa culpa, pola súa bendida culpa, adícome a isto.
“Canción pop de autor”, adoitan definirche. De nena/adolescente fuches máis de Silvio/Ismael Serrano ou de Mecano/Radio Futura?
Sempre de cantautora. Para min Victor Manuel era o meu gran referente, de feito cando sacaron aquel disco “Mucho más que dos”, por iso coquetei co pop, pero como tampouco son unha virtuosa da guitarra, ogallá o fose, tiro máis pola canción de autor. Pero si que me gustaban eses arranxos de Víctor Manuel, Javier Álvarez, Cristina Rosenvinge, que sempre arriscan moito en cada traballo, nunca son iguais… Pero en canto a letra, compromiso, militancia… sempre me considerei cantautora.
Compromiso, militancia… verbas fundamentais na túa carreira, nas túas letras, non?
Si, a min sempre me gusta posicionarme. Procuro ter mente elástica, e non son de branco negros, pero si que penso que hai que posicionarse, non en todo, a min a cousas que me quedan grandísimas e non podo posicionarme, pero hai que mollarse. Hai cancións que son auténticas declaracións de intencións e os propios proxectos teñen sempre unha finalidade, un por que.
De feito, ás veces a xente achégase a contarme cousas moi persoais porque pasearon por lugares que non adoitan visitar de si mesmos, e iso é impactante ver como se achegan cunha bágoa no ollo.
Algún testemuño que che tocase?
Hai moitos. O último que me conmoveu foi o mes pasado, que despois dun concerto achegouse unha rapaza que acababa de pasar o último ciclo de quimioterapia e a miña música a acompañou durante todo o proceso. E iso é unha pasada. Démonos unha aperta enorme, emocionouse, iso é brutal. Estás acompañando, formando parte da vida da xente.
Que íntimo!!!
A verdade é que si. Houbo unha periodista que me definiu como “melancolía positiva”, e é verdade que me atopo supercómoda con este término, porque esa intimidade sucede tamén gracias a iso. Porque as miñas cancións en xeral son para poñer a bailar a alma, non o corpo. E creo que moitas veces a xente o agradece porque tamén precisamos chorar, pensar, emocionarnos… precisamos a filosofía, jolín, que a quitan ata da ensinanza.
Que lembranzas tes daqueles anos 90? Que concertos, que bares… lembras con máis agarimo?
Había un bar que se chamaba Bar de los Ron, con moitos cantautores. un sitio mitiquísimo. Despois en Meicende-Arteixo non había moitos sitios, de feito o primeiro concerto foi na Igrexa.
E tamén en Madrid, porque despois de sacar o traballo Kilómetros, fumos e atopamos El Rincón del Arte Nuevo, para min era a leche cantar nun sitio onde cantaban Sabina, Krahe, Amaral que estaba saíndo… E tiven a sorte de que alguén pediu no programa de M80 “La Gramola” unha canción miña que se chama “Mi cielo”, e o locutor contactou á discográfica que nos levaba, e quixo entrevistarme e tivemos unha repercusión tremenda. Por iso lembro moito El Rincón, que foi o primeiro sitio en Madrid en darme voz e aínda teñen unha foto miña entre tanta xente famosa. Foi unha etapa moi bonita porque estaba a florecer como artista.
E por onde saías antes, cando eras adolescente?
Ui… Pois lembro sitios como o Tratataplán, o mitiiquísimo Rus… antes xa ía ás discotecas de tarde, a unha de Paiosaco que se chamaba Vértigo, a Sada… Cando a noite se alongaba moitísimo rematábamos nun que se chamaba o Soweto, que era tamén mitiquísimo… A min gustábame o rock en español, sitios que puñan Extremoduro, Platero y tú… Encantábanme eses sitios onde estaba o chan ”pegajoso”… jajajaj
Que diferencias hai entre o panorama musical coruñés daqueles comezos dos 2000 e o actual?
Unha ebullición brutal, unha calidade brutal. Hai grupos de diferentes estilos que están tocando en festivais de renome… É verdade que sempre houbo, que antes tamén había grupos tremendos.
Noto máis compañerismo, á xente ten gañas de facer cousas en común.
Pero si que notei que nos faltou unidade como gremio na pandemia e os anos seguintes. Para min, 2020 foi unha chamada de atención importante, para a xente que nos dedicamos a isto, decatámonos de que estamos superdesprotexidos. Sigo botando en falta que nos unamos como gremio. Creo que temos que atopar o xeito de ter un orgullo máximo, sentirnos seguros do que facemos, de que somos imprescindibles, por moito que nos dixeran que non, porque a cultura é imprescindible. Non ten por que ser un hobby. Cando me din iso de “os artistas tamén tendes que comer”, sempre respondo, que eu con isto como, pago a hipoteca, plataformas para ver pelis, roupa… todo! Temos quedarlle esa volta para esixir o que nos corresponde.
Como se pode vertebrar iso?
Hai diferentes mecanismos. Eu agora estou en Músicas ao vivo, que se move moito tamén aquí na Coruña. Durante o confinamento houbo un movemento pequeno que se chamaba “Unímonos ou afundimos”, e fumos falar aos partidos políticos, dando propostas. É verdade que é un monte moi grande e ás veces non notas que desbrozas un anaco, pero ese anaco queda desbrozado, todo suma. A queixa de café paréceme xenial, pero tamén procuro levala máis aló. E tamén se achega xente nova que me din que me escoitan, e que agora fan cancións porque me escoitaban, e esas cousas cando pasan é unha barbaridade, porque decátaste de que o ti fas está calando na xente, polo menos do teu micromundo, e é unha responsabilidade facer as cousas o mellor posible.
E que lle quede o camiño máis doado aos demais, supoño. Porque canto tardaches en poder dedicarte exclusivamente á música?
Pois dende 2016, pero antes sempre a media xornada, a outra media era auxiliar de enfermaría e outros traballos. E se teño que baixar a persiana mañá mesmo, fareino feliz, orgullosa de todo o que fixen e que me quiten o cantado.
Hai que dignificar e poñer en valor o noso traballo. Polo IRPF podes demostrar a que te dedicas, e aí non podes atoparte desprotexido, porque nós cos nosos impostos tamén facilitamos que outros ertes fosen posibles.
Natural de Arteixo e filla adoptiva da Coruña. Con que recunchos quedas de ambos lugares? Que sitios especiais para ti?
De Arteixo, o paseo do río, por onde paseaba co meu avó Toñedo cando xa estaba en silla de rodas. O Centro Cívico, e o seu escenario. Había un bar que se chamaba La Bata de Guata, moi especial para min. E despois o Santuario da Virxe de Pastoriza, vou a respirar alí, non polo sentimento católico, pero lémbrame ao folclore mexicano. Gústame ir alí, que xa ía de adolescente, e me gusta volver, ten moita maxia, maxia da creenza.
E despis na Coriña, o Café Doré, a miña coviña. Tamén o Parque de Santa Margarita, onde se xuntan xeracións diferentes, e teño amigas señoras que van xogar ás cartas, adolescentes que están ensaiando bailes… e despois toda a zona de praia… vólveme tola vivir nunha cidade que ten mar aberto nos Menhires, e despois todo o paseo marítimo dentro da cidade, que é moi magnético. Vivo namorada na Coruña, en Arteixo… esa costa Atlántica que atrapa.
Non botas de menos vivir nunha cidade grande como Madrid, NYC…?
A verdade que non. Eu vivín varias temporadas en Eslovenia, onde tiña unha moza durante 6 anos. E puiden vivir en Lubliana, Serbia… fun a moitos sitios… A música tamén me vai levando por outros sitios, aínda estiven en Nova Iorque hai pouco e tiven a sorte de tocar no Centro Galego.
Mudaríame ao mellor por traballo, porque xurdira algunha cousa que dixera “hai que estar aí”; ou por amor, porque agora mesmo non resistiría 6 anos a distancia. Pero se non, a miña vida está aquí.
Que che parece a revolución da música galega contemporánea, ese tradi abandeirado polas Tanxugueiras, pero que ten ás Fillas de Cassandra, Mondra… como grandes baluartes.
Brutal, superorgullosa. As Tanxugueiras son unha debilidade, pois eu xa as coñecía antes de dar o pelotazo, e buf… supercontenta por elas… Non entendería a alguén que non se alegre polo que fan, polo seu éxito, por algo feito de raíz.
E flipando co talento que hai… falas de todas esas, pero tamén temos Caamaño&Ameixeiras… as Uxías… temos unha canteira brutal, que abren portas. Sempre houbo, pois son xente que bebe de Berrrogüeto, A Roda… É algo que tiña que pasar.
Fai pouco lanzácheste aos libros, con Diferentes Diferenzas [Bululú, 2001], que xa foi premiadao este ano como Mellor Libro Infantil na XIX edición do Premio Literario Frei Martín Sarmiento. Vaia comezo, non?
É o primeiro e chegou por casualidade. Unha desas cousas que pasan na mña carreira que son como sinais. Eu de vez en cando escribía de vez en cando sobre amigos que tiñan particularidades. E ás veces, nos concertos, lía eses textos. E un día estaba un dos editores de Bululú nun concerto, e comentoume que eses textos tiñan potencial… e eu flipando porque non pensaba niso.. e despois ver os debuxos de Emilio Urberuaga… alguén que pintou a Manolito Gafotas que agora esté cos teus textos… é flipante.
E bueno, ver que parece que están calando as mensaxes, porque é un libro que aboga pola integración, pola diversidade… E ves que hai peques que se sinten reflexados, e cando facemos o espectáculo notamos que cala, porque hai peques que necesitan este tipo de agarimo, e de repente se ven reflexados. Houbo unha nena nun dos últimos coles que tiña un peluche, e se achegoume ao final do concerto, e me dixo que “a Fresita lle gustou moito o concerto”, e despois veu unha das profes que a nena ten un espectro de autismo bastante alto e estaba trasmitindo a través do seu peluche.
Aí, no eido infantil tamén hai un nicho. Nós temos tamén o proxecto Feminino Plural, con Carla López, que poñemos en valor as mulleres autoras e imos polos institutos, para rapazada de 13 a 16, que moita xente se esquece que son nenos coas hormonas revolucionadas, e é guai traballar con eles, e decátaste de que teñen moita necesidade de que os escoiten.
Como é a colaboración aí co alumnado do CEIP Novo Mesoiro da Coruña?
Aí gravamos a canción Diferentes Diferenzas, o tema que dá nome ao disco, tamén coa rapazada do Asociación West Galicia, e fixemos na Biblioteca un estudo de gravación. Estaba superfelices. Foi moi bonita esa mañá.
E aí s que te vemos cantando en galego, algo menos habitual nas túas cancións máis persoais…
Teño cousas en galego. Eu cando escribo nunca me paro a pensar en que estou. De feito, Diferentes Diferenzas sae en galego dun xeito moi natural. A verdade que non me consta porque eu son galegofalante de sempre. Na miña familia, unha parte fale castelán e outra galego, e dende pequena falo nas dúas linguas. En Arteixo ou en Lugo, que a miña nai é da zona da Terra Cha, entón para min é normal.
Pero aquí na Coruña, se cadra é máis complicado manter conversas na nosa lingua?
Supoño que depende no mundo no que te movas. Pero no meu micromundo, hai moita xente coa que me comunico en galego, e que me sería moi raro falar en castelán. Pero o resto da cidade, a verdade non me fixo moito.
Tamén co meu sobriño intento falarlle galego, creo que si é algo que temos que facer entre todos, porque a lingua é algo fundamental para a nosa identidade. Si que hai anos me sorprendía porque cando facía entrevistas, había xente que me dicía “que ben te desenvolves en galego”, e dame moita pena de que a xente o vise como algo excepcional cando para min é o máis normal. Pero si que socialmente é un compromiso que hai que adquirir. Encántame ler a Yolanda Castaño ou a Xosér Iglesias e flipar, é unha riqueza.
Bueno, entendemos que esta xira do XX aniversario implica pechar un episodio da túa carreira. Por onde continuará agora?
A miña idea, se todo sae segundo teño na cabeciña, agora descansarei un pouco de escenario, redes sociais… que estás sempre nun escaparate, traballando en despacho, mirando o que tes no almacén, é como un negocio que tes que manter… pero creo que o meu corpo me pide parar un pouco, e poñerme a escribir. É a primeira vez que vou parar un par de meses, pero sempre teño un compromiso comigo mesma que é non vender fume, que non teña que forzar para crear, e agora si que noto que está todo moi botadiño andar, e a miña mente me pide frear.
Teño varias cousas para facer. Intentarei poñerme a transcribir as entrevistas que estou facendo a enfermeiras, que estou intentando sacar un libro para dignificar esa profesión que tamén é miña.
Tamén dedicarei tempo a escribir temas novos, que teño pensado entrar en estudio a final do ano que vén. Estou escribindo sobre a “culpa”, así que se alguén quere contarme cousas, estou aberta a escoitar, tendes o contacto en silviapenide.com.
E seguir xirando, transformaremos a xira do XX aniversario en “Mientras dure el aplauso”, que é o nome do último disco, que ademais igual o sacamos noutro formato, como usb… darémoslle outra vida aos temas o directo e a tocar de novo. O 14 de febreiro farei unha cousa pequeniña, sempre fago un concerto para “Laranxas Enteiras”, para cantarlle ao amor, e este ano será na Coruña, xa direi onde. E despois xa en marzo arrincamos en Madrid e o que vai xurdindo.
