O Goberno estatal vén de publicar hoxe no Boletín Oficial do Estado (BOE) o inicio do expediente para declarar o Pazo de Meirás como Lugar da Memoria Democrática. Así mesmo, mañá, mércores, publicarase a declaración das illas de San Simón e San Antón, en Pontevedra, tamén en Galicia, como Lugares da Memoria.

Esta mesma mañá houbo unha visita institucional, comandada polo secretario de Estado para a Memoria Democrática, Fernando Martínez López, coa comisionada do goberno para a celebración dos 50 anos de España en Liberdade, Carmina Gustán; ademais da alcaldesa en funcións de Sada, Rebecca Mourino, e pola subdelegada do goberno na provincia da Coruña, Maria Rivas, e numerosos responsables políticos.

O Pazo de Meirás, situado no concello de Sada, vinculado á figura da escritora gallega Emilia Pardo Bazán —que o construíu— foi, entre 1938 e 1975, a sede de verán do Xefe do Estado, “un símbolo referencial da ditadura franquista, un centro de poder e, ao mesmo tempo, unha expresión do espolio do seu novo propietario”, segundo o Boletín Oficial do Estado (BOE).

O 5 de decembro de 1938, tras a creación da chamada Xunta Pro-Pazo do Caudillo, composta polo gobernador civil e varios alcaldes da provincia, que pretendía mercar e entregar a propiedade ao xefe do Estado, Francisco Franco, a propiedade foi entregada ao ditador. O Boletín Oficial do Estado indica que durante o proceso de reforma do pazo, os terreos foron ampliados “mediante técnicas represivas e coercitivas”, que desposuíron os lexítimos propietarios das propiedades veciñas. Ademais, “apropiáronse de recursos públicos e privados, desde estatuas románicas ata pías bautismais, tapices, etc.”
Cando foi utilizada polo ditador como residencia oficial de verán, adquiriu unha función política, explicando a natureza do réxime e a represión franquista; unha función simbólica e representativa, e tivo un grande impacto na vida local, incluíndo a articulación das redes locais e provinciais do poder franquista.

O 2 de setembro de 2020, o Xulgado de Primeira Instancia núm. 1 da Coruña, tras unha demanda presentada pola Fiscalía do Estado, ditou que o Pazo era propiedade do Estado, declarando nula a doazón persoal que Franco fixo del á súa familia.

Dous meses despois, executouse a sentenza e, a partir do 10 de decembro de 2020, deixou de ser propiedade da familia Franco e pasou a ser propiedade do Estado. A sentenza foi confirmada pola Audiencia Provincial da Coruña o 12 de febreiro de 2021 e polo Xulgado de Primeira Instancia núm. 70 de Madrid, que o 7 de novembro de 2024 adxudicou á Administración Xeral do Estado a totalidade dos bens reclamados.

Máis novas

Volven solicitar que o vello cárcere da Coruña se transforme nun Lugar de Memoria

Culleredo rendeu homenaxe a José Galán Núñez e Manuel Ramiro Souto, membros da guerrilla antifranquista