O auditorio da Fábrica quedou pequeno este sábado ante a grande afluencia de persoas que quixo participar no acto central do Concello de Oleiros polo 8-M.
O coloquio, no que se informou e denunciou os crimes contra as mulleres cometidos no Patronato de protección a la mujer entre 1941 e 1985, foi un acto cheo de feminismo, memoria, humanidade, verdade, emoción, loita, antifascismo, xustiza…
As reveladoras testemuñas de Consuelo García del Cid Guerra, María Dolores Gómez Benito, Francisca Blanco Díaz, Salomé da Torre, así como os datos aportados pola investigadora Belén López Cillero sobre esta institución franquista que perduorou durante os primeiros anos de democracia; fixeron deste coloquio unha xornada extraordinaria e digna de divulgar entre a cidadanía. O acto estivo conducido pola xornalista Mayte González Trillo.
O 8M tamén é San Juan de Dios, patrón dos Bombeiros, e esta mañá os Bombeiros da Coruña celebraron o seu patrón esta mañá cunha ruidosa caravana por toda a cidade. Unha xornada completa deixando patente o seu compromiso e incansable traballo a prol da nosa seguridade, recibindo o cariño e apoio de milleiros de veciños.
Así o apuntaron tamén onte no Concello, onde presentaron a memoria de 2025:
O grupo de canto tradicional Maghúa presenta Tribo, o seu novo traballo discográfico, que chega máis dunha década despois de Mátria. O disco supón unha celebración polos 20 anos de traxectoria do colectivo e reúne recollas da tradición oral, novas colaboracións e un proceso de gravación máis coidado, mantendo sempre a fidelidade á raíz da música galega.
Que novidades trae este novo disco, Tribo?
Tribo chega cunha mochila de tempo detrás. Mátria, o noso segundo traballo, xa naceu hai 12 anos. Musicalmente, non mudamos moito, a verdade. Nestes tempos da electrónica e da fusión da música tradicional con outras músicas e tradicións, seguimos fieis á raíz. Probablemente con Tribo pechemos unha triloxía pensada e sentida dende a raíz.
Como novidades, dentro do que é a música, incorporamos por vez primeira ritmos bailables recuperados na provincia de Lugo. Xa tiñamos gravado no seu día un Cantar de Reis recollido no Val de Neira de Rei, entre Baralla e Becerreá, que apareceu nun CD compartido centrado nos cantos de “Reices”, publicado polo Concello de Boimorto. Para este traballo gravamos unha jota e unha muiñeira recollidas á veciñanza de Vilarello de Donis, en Cervantes. Reconvertemos estas pezas nunha “Polavila” de Ancares ao agregar un cantar da roga da sega cantado por Amparo, nada en Quintela e hoxe moradora no lugar de Areal, no concello de Becerreá.
A presenza das persoas informantes cobra maior relevancia que nos anteriores traballos. Se en Corricán e en Mátria aparecían recollas a Xosé Rama, de Vigo dos Toxos, ou a Teresa d’Os Cucos, de Pontella, neste Tribo hai cortes con recollas a un grupo de veciñas e veciños de Aboal (Mondariz), que abre o bloque “Gargamala”. Tiñamos unha conta pendente con Aboal: foi a primeira “aña” que gravamos e daquela foi sen cantar. Agora saldamos esa conta cunha copla que invita ao canto e á comunidade: “Viva quen canta comigo, viva quen comigo canta”.
Tamén aparece a voz de Pilar Mallo (A Pena, Negreira) abrindo o bloque “Ézaro”, ou a da propia Amparo de Areal —xunto coa de Cándido do Lameiro— no bloque “Vilarello”. No peche do disco, con “Moar”, aparece recollida a voz de Ricardo Lagares, informante irrepetible da montaña da Coruña, nado en Frades, autor da “Historia de Manuel do Campo” e gran cantor de cantares de Reis. Outra novidade importante son as colaboracións. Tribo é un disco de celebración. Tiñamos pensado publicar o disco polos 18 anos do colectivo, pero finalmente chegou para celebrar os 20. Chamamos a colectivos e persoas ás que admiramos e queremos. Non están todas, principalmente por falta de tempo, pero haberá máis ocasións.
Por primeira vez acompaña un acordeón nunha gravación nosa: Norberto Magín, acordeonista herdeiro desta tradición no val mineiro de León. Tamén colaboran os multiinstrumentistas Eloi Pérez e Alejandro Gispert, que gravaron zanfona e gaitas no cantar de Reis de Moar. O grupo Xodó canta connosco a jota de Vilarello; cando gravaron tiñan unha media de 16 anos e demostraron unha madurez enorme. Ademais, Xurxo Souto volveu achegar un texto e a parella formada por Juan Luis Rua e Luisa Patiño encargouse das fotografías e da maquetación. Probablemente sexa o noso traballo máis maduro e persoal ata a data.
Que o diferencia dos anteriores traballos de Maghúa?
Principalmente o tempo. Tomamos con calma todo o proceso de gravación. Fomos gravando pouco a pouco, sen présa, cada voz por pistas sobre os instrumentos xa gravados anteriormente. Os dous primeiros traballos gravámolos na casa de Davide. Tribo gravouse no estudo de Manute, en Orro, polo que a calidade do son é maior e máis profesional. Ademais, coa mestura de Nico Vieites e Pete Cunado gañou moito. Outra diferenza é o tempo dedicado. Mátria foi enviado á fábrica aos 15 días de comezar a gravación e hai cousas das que nos arrepentimos porque quedaron sen pulir. Neste disco dedicámoslle máis tempo. Tamén mudou o xeito de editar os temas. Nos traballos anteriores as músicas dun mesmo lugar aparecían xuntas nun único corte. En Tribo hai 17 cortes independentes, aínda que centrados en sete lugares.
Por certo, por que ese nome, Tribo?
Cando pensamos en gravar un novo traballo, o título inicial era outro: Nus. Parecíanos representativo dun cambio importante e tamén do noso gusto por tocar diante da xente, nun momento no que non hai trampa nin cartón. Co paso do tempo vimos que Tribo reflectía mellor a realidade na que nos movemos: unha idea de pertenza, de comunidade, de amor e respecto polo que somos, e tamén de conexión coa terra, co país e cos demais.
Ademais das colaboracións nas gravacións, tamén hai moita colaboración invisible: persoas que cederon recollas ou materiais. Vemos que dende hai anos hai máis contactos e máis apertura dentro da música tradicional. Tamén hai unha pequena homenaxe xeracional: catro de seis medramos nos anos oitenta, cando todos pertencíamos a algunha “tribo urbana”: punkies, heavies, mods… A música tradicional é moi diversa, pero tamén pode entenderse como unha tribo.
Portada do disco Tribo, de Maghúa
Hai voces novas. Con quen traballades e que aportan?
Maghúa é un grupo aberto e pasa moita xente por aquí. En Mátria gravamos tres persoas: Tito, Xiao e Davide. En Tribo somos seis voces: Serxo, Serxio, Manute, Nacho, Xiao e Davide. Cada quen aporta o que ten. Hai voces que acougan, outras que dan alegría ou que centran. Artisticamente hai quen sabe máis, pero todos imos a unha e tentamos adaptarnos ás diferentes tesituras.
Actualmente en Maghúa sodes todos homes. Como é iso de ser cantareiros nun mundo tradicionalmente de mulleres?
Maghúa sempre fomos homes. Nacemos como colectivo formado por 13 homes con varios obxectivos: recuperar, difundir e dignificar a nosa tradición e tamén reivindicar a voz masculina dentro do canto tradicional galego. É certo que durante un tempo convivimos cunha parte da asociación formada por mulleres e nalgunhas ocasións tocamos como grupo mixto.
No canto tradicional galego as mulleres tiveron historicamente moita presenza, pero tamén houbo grandes cantadores: Pepín de Souto, Xosé Rama, Eugenio de Freaza ou Angelito de Toutón. Cando comezamos, en 2006, tiñamos como referentes directos a dous colectivos de homes: Pandeiromus e Tear de Llerena. Hoxe hai moitos máis grupos de cantareiros. Sentímonos privilexiados: tocamos por Galicia, polo Estado e por Europa. O ano pasado, coincidindo coas Letras Galegas, parte do grupo viaxou a Cuba para dar cinco concertos na Habana.
Como vedes a situación actual da música tradicional galega?
Depende de quen o mire. Hai quen pensa que a música tradicional está sempre en crise, pero nós non o vemos así. Hai carencias de infraestruturas, si, pero tamén moitos grupos cunha altísima calidade artística. Hai propostas que fusionan a raíz con outros estilos —rap, hip-hop, punk ou metal— e con outras tradicións, e iso resulta moi interesante.
Vemos que a música tradicional galega gusta polo mundo. Mesmo participamos en festivais orientados a públicos heavy ou punk e a xente responde moi ben. Estas interaccións probablemente irán a máis. O impacto de Tanxugueiras no Benidorm Fest tamén foi importante, sobre todo para a xente nova. Antes xa houbo referentes como Mercedes Peón, Carlos Núñez ou Luar na Lubre.
Non credes que con tanto “marketing” se perde a esencia da tradición?
Pensamos que non ten por que ser así. Cada vez hai menos tendas de discos, pero tamén hai moitas propostas e grupos traballando. A esencia non se perde. Hai proxectos moi interesantes como Nimbos, Axeigo, Lenda Ártabra, Unto Vello, Alana ou Eris MacKenzie. Hai quen pensa que a música tradicional debe quedar na taberna —que é un espazo marabilloso—, pero tamén pode ocupar outros escenarios e festivais.
E para gozar de Tribo en directo, onde e cando?
O 5 de marzo xa fixemos unha pequena presentación para os medios na Lua Chea, pulpeira de barrio en Elviña. A presentación ao público na cidade quedará para máis adiante por motivos laborais. Antes diso xa temos dous concertos este mes: o 13 de marzo na Praza de Azcárraga (A Coruña), polo San Patrício, e o 29 de marzo en Vigo, na Festa da Reconquista. Nestes concertos iremos mostrando parte das músicas incluídas en Tribo. Logo faremos as maletas para levar o disco a outros puntos do Estado.
O pasado 27 de febreiro a alcaldesa da Coruña calificou como «patrimonicidio» a antiga rotonda que rodeaba o Obelisco. Esa pequena zona verde naceu, según a nosa mandataria, para facilitar a circulación dos coches cando aínda había tráfico arredor do monumento e era preciso eliminala para sempre para que todas poidamos desfrutar da base do reloxo, tal e como sempre foi concebido. A vida non é sempre o máis importante.
Amais da brillante achega a lingua da señora Rey que pode que, dentro de moitos, moitos anos, obrige a Real Academia a lle dedicar un Día das Letras; as súas declaracións deixan claro unha das liñas non expresas do seu programa político pero que fomos sentindo todas as coruñesas obra tras obra, humanización tras humanización: calquera vexetal, aínda que sexan modestos arbustos e flores, como os que rodeaban o Obelisco, mancan nos ollos da líder do progresismo coruñés.
Dende que comezou a «Segunda Gran Modernización» da nosa cidade sacou das rúas moitos destes noxentos patrimonicidios:
– matou os umeiros do xardín de san Carlos (vemos na foto de portada)
– tallou as pequenas árbores que estaban diante da Delegación do Goberno e da igrexa de San Pedro de Mezonzo:
– acabou co boa parte das árbores da praza de Ourense:
Arboricidio na Praza de Ourense
– rematou coa buganvílea que dende san Carlos miraba a rúa san Francisco:
Iso sen contar coa «solución final» que o goberno de Inés Rey aplicou as palmeiras coa escusa do picudo vermello e o notable incremento do formigón e o cemento nas nosas rúas, mesmo na peonis que fixeron desaparecer moitos espazos verdes substituídos por macetas e xardineras: ese xeito tan urbanita de domesticar á nai terra.
O resto do patrimonio ferido de morte: a Fundación Luis Seoane, o vello Cárcere, os frescos de Lugrís,… poden seguir agardando a que a gran modernizadora aprenda como lle sacar rendemento económico.
Os alumnos Omar Badriev Gazizov e Lois Queijeiro Varela, do Instituto Plurilingüe de Elviña (A Coruña), representarán a Galicia no debate escolar de oratoria en inglés Global Classroom impulsado por Nacións Unidas, cuxa final se celebrará en Nova York en abril.
Ambos acaban de proclamarse gañadores da primeira edición do debate escolar en inglés Global Classroom, centrado este ano no cambio climático desde a perspectiva da posición oficial dos diferentes países da ONU.
Outras catro parellas resultaron finalistas: Sabela González Martínez e María Serrano Pérez, do Instituto Plurilingüe A Paralaia (Moaña); así como outro tres, todas elas do IES Plurilingüe Rosalía de Castro (Santiago de Compostela): Andrea Otero Dopazo e Sara Dá Costa Cabanas; Marta Curral Martínez e Berta Barreiro Tasende; e Noa Altable Ledo e Martín Neira Boga.
A directora xeral de Ordenación e Innovación Educativa, Judith Fernández, participou esta semana na entrega de diplomas aos alumnos participantes e gañadores da final da primeira edición do debate escolar Global Classroom. Trátase dunha iniciativa en inglés na que alumnos de 3º de ESO simula as sesións da ONU, actuando como delegados, debatendo, presentando as súas propostas e negociando resolucións en inglés.
“Galicia é, por segundo ano consecutivo, a comunidade con maior nivel de inglés segundo o informe de Education First (EF), o que demostra que as accións de impulso do plurilingüismo que promovemos desde o Goberno galego están a dar os seus froitos”, sinala a directora xeral.
A Policía Local de Culleredo localizou a un grupo de oito rapaces omo presuntos autores de pintadas no interior dos Muíños de Acea de Ama, aos que supostamente accederon forzando a entrada. Tal e como trasladou o Concello de Culleredo nunha nota de prensa, os feitos ocorreron o pasado luns pola tarde, dentro da campaña de control e vixilancia que exercen os axentes sobre os bens patrimoniais municipais.
Á súa chegada aos Muíños de Acea de Ama, a patrulla sorprendeu de entrada a catro mozos, menores de idade, xunto con sprays de pintura, rotuladores permanentes, tabaco, utensilios para vapear e bebidas alcohólicas de alta gradación. Dentro da edificación, cuxa entrada estaba forzada, observaron numerosas pintadas con diferentes firmas. Ademais, un dos mozos “tiña manchas de pintura na man e na cara”.
Durante a intervención, chegaron outro catro rapaces máis, tamén menores de idade. Un deles portaba unha mochila con outro catro botes de pintura e outra levaba un paquete de tabaco “asinado de forma similar a unha das pintadas atopadas nas paredes”. A Policía Local identificou os oito presuntos responsables e deu aviso aos seus pais. Aínda que inicialmente negaron os feitos, aos poucos “foron ofrecendo diferentes graos de colaboración cos axentes”. Con todo, as actuacións foron trasladadas á Garda Civil para que poida dar conta á Fiscalía de Menores.
O alcalde do municipio coruñés de Oleiros, Ángel García Seoane, de Alternativa dos Veciños, puxo en marcha unha campaña contra o presidente de Estados Unidos, Donald Trump, a través dos paneis informativos existentes na zona. Trátase, apuntan fontes do goberno local, dunha campaña de denuncia “da situación internacional que hai nestes momentos” ante os ataques de Estados Unidos e Israel contra Irán.
Os nove paneis luminosos do municipio, utilizados normalmente para informar sobre actividades locais, están a usarse nesta ocasión para divulgar unha imaxe da cabeza de Donald Trump sobre un corpo de xabaril. A imaxe vai acompañada da frase ‘Ábrese a veda’, facendo un paralelismo coas campañas de caza de xabarís autorizadas pola administración.
A iniciativa ten como obxectivo amosar o rexeitamento á guerra impulsada por Estados Unidos e ás actuacións de Donald Trump. Non é a primeira vez que o consistorio promove este tipo de accións, pois xa realizou anteriormente campañas en apoio ao pobo palestino, entre outras causas internacionais. Esta nova intervención consolida a liña de posicionamento político que o rexedor de Oleiros vén mantendo sobre o escenario xeopolítico actual.
Os bombeiros da Coruña prestaron un total de 2.026 actuacións en 2025, unha cifra superior ás 1.914 de 2024, segundo informou a concelleira de Seguridade Cidadá, Montse Paz, na presentación do balance do ano pasado. “As tarefas que o servizo de bombeiros realiza son moi diversas e cada vez máis especializadas e o noso servizo destaca non só no territorio galego senón tamén en España”, aseverou.
Nun 84,87% das intervencións de todo o ano, os bombeiros chegaron ao lugar de emerxencia en doce minutos ou menos desde o momento de recibir a chamada de socorro. Nun 25,94% deles, chegouse en menos de cinco minutos, explicou a concelleira. Un 67% dos operativos foron resoltos, ademais, nun tempo de 45 minutos.
Por outra banda, a responsable de Seguridade Cidadá aludiu ás actuacións en municipios limítrofes para colaborar cos servizos de seguridade e emerxencias. Foron tres intervencións en Arteixo e unha en Bergondo. Así mesmo, en labores de prevención especificamente vinculadas a alertas de temporal, contabilizáronse un total de 103 actuacións.
Emoción a flor de pel a vivida onte no salón de actos da Casa Sindical da CGT da Coruña. Máis dun cento de persoas asistiron a un faladoiro con mulleres vítimas do Patronato de Protección de la Mujer”, institución franquista de represión para nenas e mulleres de todo o estado dende a súa creación 1941 ata o ano 1985, xa superada transición democrática.
Organizados pola CGT da Coruña e o Ateneo Aurora, o barrio do Agra do Orzán acolleu dous actos en lembranza das nenas e mulleres vítimas do Patronato. Unha institución tiña no vello convento das Adoratrices da rúa Gregorio Hernández un dos seus centros correccionais. Alí foi colocada unha placa simbólica en memoria das nenas e mulleres que sufriron malos tratos, abusos e opresión nos centros do Patronato, coa presencia dun grupo de mulleres vítimas desta institución.
De seguido, nun ateigado salón de actos da Casa Sindical, falaron tres das vítimas do Patronato. O acto comezou coa intervención da investigadora Belén López Cillero que fixo unha introdución histórica da institución e o seu actuar ao longo do franquismo e ata os anos 80 do século pasado.
As testemuñas de Loli G. Benito, Paca Blanco Díaz e Consuelo García del Cid fixeron emocionado relato do seu sufrimento en diferentes centros do Patronato no estado español e da súa loita pola recuperación pública da memoria e da reparación precisa ás vítimas desta ferramenta de represión do réxime franquista e máis aló da súa suposta desaparición.
A Feira de BioCultura regresa á Coruña na súa 8ª edición, para achegar a novidades do consumo responsable, pero tamén afianzando a presenza do Ecoturismo como parte intrínseca da oferta que se desenvoverá en ExpoCoruña dende hoxe, venres 6, ata o domingo 8 de marzo.
Con todo, o principal atractivo é a alimentación ecolóxica, ocupando un 40% dos 135 expositores (ademais do ecoturismo, tamén haberá de cosmética e hixiene, de estilo de vida e casa sana ou de completementos alimenticios e saúde). Porque Galicia é unha das comunidades con maior gasto en alimentos ecolóxicos de España e o éxito de asistencia da feira, ano tras ano, vén reforzar este dato. Deste xeito, as empresas galegas de alimentos ecolóxicos volven ocupar un espazo central na feira da man do organismo de control, o CRAEGA, que co apoio da Xunta de Galicia organiza un espazo de exposición compartido e diversas actividades para degustar a calidade dos seus produtos.
Aínda que tamén participarán empresas de alimentos ecolóxicos certificados de diferentes sitios de España, a destacar a participación de empresas cántabras que acoden baixo o paraugas de ODECA (Oficina de Calidade Alimentaria de Cantabria).
O showcooking ecogastrómico acollerá actividades e obradoiros para aprender e degustar a mellor forma de comer san e sostible.
Imaxes de Biocultura 2025
Actividades para todos os públicos
Un extenso programa de actividades paralelas achegarán este mundo “Bio” a un público que busca respostas, ideas, entretemento responsable e unha forma de vida máis acorde coa Natureza. Charlas sobre cociña solar ou sobre mobilidade en bicicleta, obradoiros, formacións, música, espectáculos, e a destacar o FYN Festival de Ioga do Noroeste que volve con proposta irresistibles para reencontrarnos coa nosa paz interna
E por suposto, o público familiar ten tamén as súas propostas con obradoiros para os máis pequenos, unha maneira de aprender divertíndose.
